Uit het Archief

Stille renaissance 

~Jan Oegema 

De afgelopen decennia is mediteren langzaam gemeengoed geworden. Niet op grote schaal, maar toch. In spirituele centra en in kerkelijke bijzaaltjes, tijdens wekelijkse bijeenkomsten of meerdaagse retraites: mediteren begint erbij te horen. Jong en oud, bouwvakker en intellectueel, christen en atheïst: door de oogharen zien de stiltezoekers elkaar zitten in een kring, de handen in een mudra, de billen op een kussen of een bankje, wachtend op de klankschaal die hen uit deze allengs ongemakkelijker positie bevrijdt. Mudra duidt op de positie van de handen: de linker rustend op de rechter, liefst niet te ver onder de navel.
 
De gestes die de stilte begeleiden komen bijna allemaal uit het oosten, een zichtbaar bewijs dat stilte zoals wij die celebreren een importproduct is. Natuurlijk, het Westen heeft zijn woestijnvaders, zijn al dan niet ingemetselde kluizenaars, zijn romantici die in alleen de natuur introkken, zijn nonnen en monniken in de afzondering van hun cellen. In het continent van de lege kerken (zoals Europa aan het eind van de vorige eeuw werd genoemd) is stilte niet nieuw. Maar we beleven haar wel opnieuw, dankzij de technieken en rituelen overgenomen uit exotische oorden.
Zo kan gemakkelijk de gedachte postvatten dat we de stilte die we tot ons nemen een van hindoeïstische of boeddhistische origine is. Maar dat is een misvatting. Waar culturen zich mengen ontstaat onherroepelijk iets nieuws, iets met een eigen signatuur. We benaderen de stilte vanuit onze eigen culturele achtergrond en mentale concepten, en zonder dat we het beseffen verandert daardoor ook de stilte zelf. Onze stilte is geen hindoeïstische of boeddhistische, ze is onze eigen westerse, crossculturele stilte.

Lees verder


Ondoorgrondelijke stilte 

~Edel Maex  

Rahulabhadra’s ‘Hymne aan de Wijsheid voorbij alle wijsheid’ is een overvolle schatkist. Ik pluk er enkele parels uit.

Wees gegroet, ondoorgrondelijke Stilte, 
die door niets wordt gehinderd, 
als de eindeloosheid van het universum. 
Iedereen die Jou waarachtig zo beleeft
raakt daarmee tevens aan de Boeddha’s.

Ondoorgrondelijke stilte. Ik had me al maanden van te voren voorgenomen om over deze tekst te spreken op onze sesshin. Ik heb heb hem talloze keren herlezen en beluisterd. Het is de meest gespeelde track in mijn iTunes bibliotheek. En iedere keer werd ik stil. Er kwamen geen woorden meer, enkel stilte. Ik werd ongerust of ik er wel zou kunnen over spreken. Ik kon niet anders dan wachten tot ik bij de teisho, een beetje naakt, voor de groep zat niet wetend of er wel woorden zouden komen.

Rahulabhadra spreekt Prajnaparamita aan en noemt haar een ondoorgrondelijke stilte, een stilte die door niets wordt gehinderd. We verlangen zo naar stilte. We zoeken haar op, ook in de meditatie.

Lees verder

Labels

Alles wat ik meemaak, bezie ik door een masker van labels. Zo kan ik betekenis geven aan de werkelijkheid. Maar zodra ik vergeet waar deze labels naar verwijzen, fixeer ik de ervaring in een beeld.

Maar het beeld is niet de ervaring. Zo kan ik nadenken over de stilte zonder echt de stilte te ervaren. Als ik niet meer door de labels heen kijk, word ik gedomineerd door ‘denken over’. Ik zie de wereld via concepten in een gestolde vorm in plaats van werkelijk contact te maken met wat ik ervaar. Ik zie ‘het’ in plaats van de levende ervaring.

Als deze onwetendheid voortduurt, raken de labels verkleefd aan mijn manier van denken, voelen en willen. Ik ben zodoende gevangen genomen door een innerlijke commentator die overal op reageert, vol van veroordelingen en manipulaties. Op deze wijze ben ik vastgeketend met mijn gezicht naar de muur gericht en zie ik, net als in een film, alleen de geprojecteerde schaduwen, geleefd door rumoer, ver weg van de stilte.

De Engelse boeddhistische meditatieleraar Ajahn Brahm geeft over de innerlijke commentator een treffende beschrijving en benadrukt het belang van de stilte:

Soms geloven we dat we dankzij ons innerlijk commentaar de wereld kennen. Maar in feite weet dat innerlijk commentaar helemaal niets van de wereld af. Die innerlijke babbels spinnen juist de waandenkbeelden die de oorzaak van ons lijden zijn. 

Innerlijke dialogen maken dat we boos op onze vijanden zijn en gevaarlijke gehechtheden aan onze geliefden ontwikkelen en cultiveren. Innerlijke dialogen zijn vaak de oorzaak van problemen in ons leven. Ze veroorzaken angst en schuldgevoelens, bezorgdheid en depressiviteit. Ze bouwen deze illusie even behendig op als een goede acteur die het publiek zo weet te manipuleren dat het angst en verdriet als reële eigen angst en verdriet voelt. 

Als je dus waarheid zoekt, besef dan bij het mediteren de waarde van het stille gewaarzijn en beschouw dat als belangrijker dan welke gedachte dan ook. Want juist de overwaardering van gedachten die de ergste hindernis vormt om stil te zijn, gaat open als je zo wijs bent niet meer zoveel belang aan het denken te hechten en de grotere nauwkeurigheid van stil gewaarzijn te beseffen.

[Helder inzicht. Diepe verstilling. Handboek boeddhistische meditatie] 

~Kees Voorhoeve

Feeling Overwhelmed? Remember "RAIN"

Four steps to stop being so hard on ourselves

By Tara Brach

When I was in college, I went off to the mountains for a weekend of hiking with an older, wiser friend of twenty-two. After setting up our tent, we sat by a stream, watching the water swirl around rocks, talking about our lives. At one point she described how she was learning to be “her own best friend.” A wave of sadness came over me, and I broke down sobbing. I was the furthest thing from my own best friend. I was continually harassed by an inner judge who was merciless, nit-picking, demanding, always on the job. My guiding assumption was, “Something is fundamentally wrong with me,” as I struggled to control and fix what felt like a basically flawed self.

Over the last several decades, through my work with tens of thousands of clients and meditation students, I’ve come to see the pain of perceived deficiency as epidemic. It’s like we’re in a trance that causes us to see ourselves as unworthy. Yet, I have seen in my own life, and with countless others, that we can awaken from this trance through practicing mindfulness and self-compassion. We can come to trust the goodness and purity of our hearts.

In order to flower, self-compassion depends on honest, direct contact with our own vulnerability. Compassion fully blossoms when we actively offer care to ourselves. To help people address feelings of insecurity and unworthiness, I often introduce mindfulness and compassion through a meditation I call the RAIN of Self-Compassion. The acronym RAIN, first coined about 20 years ago by Michele McDonald, is an easy-to-remember tool for practicing mindfulness. It has four steps:

Recognize what is going on;
Allow the experience to be there, just as it is;
Investigate with kindness;
Natural awareness, which comes from not identifying
with the experience.