Feeling Overwhelmed? Remember "RAIN"

Four steps to stop being so hard on ourselves

By Tara Brach

When I was in college, I went off to the mountains for a weekend of hiking with an older, wiser friend of twenty-two. After setting up our tent, we sat by a stream, watching the water swirl around rocks, talking about our lives. At one point she described how she was learning to be “her own best friend.” A wave of sadness came over me, and I broke down sobbing. I was the furthest thing from my own best friend. I was continually harassed by an inner judge who was merciless, nit-picking, demanding, always on the job. My guiding assumption was, “Something is fundamentally wrong with me,” as I struggled to control and fix what felt like a basically flawed self.

Over the last several decades, through my work with tens of thousands of clients and meditation students, I’ve come to see the pain of perceived deficiency as epidemic. It’s like we’re in a trance that causes us to see ourselves as unworthy. Yet, I have seen in my own life, and with countless others, that we can awaken from this trance through practicing mindfulness and self-compassion. We can come to trust the goodness and purity of our hearts.

In order to flower, self-compassion depends on honest, direct contact with our own vulnerability. Compassion fully blossoms when we actively offer care to ourselves. To help people address feelings of insecurity and unworthiness, I often introduce mindfulness and compassion through a meditation I call the RAIN of Self-Compassion. The acronym RAIN, first coined about 20 years ago by Michele McDonald, is an easy-to-remember tool for practicing mindfulness. It has four steps:

Recognize what is going on;
Allow the experience to be there, just as it is;
Investigate with kindness;
Natural awareness, which comes from not identifying
with the experience.



Vergankelijkheid [2]

Regelmatig kunnen scheuren ontstaan in de schijnwereld van onze zekerheid. Op indringende momenten realiseren we dat doodgaan onvermijdelijk is omdat een dierbaar persoon overlijdt of dat we ons leven niet kunnen beheersen vanwege een conflict, ongeluk of ziekte. Dan blijkt dat de vergankelijkheid onlosmakelijk met het leven verbonden is.

In het volgende citaat geeft Sogyal Rinpoche op treffende wijze de onvermijdelijkheid van vergankelijkheid weer:

Verandert alles niet voortdurend: de bladeren van de bomen in het park, het licht in je kamer terwijl je dit leest, de seizoenen, het weer, de tijd van de dag, mensen die op straat voorbijgaan? En hoe zit het met ons? Lijkt alles wat wij in het verleden hebben gedaan nu niet een droom? 

De vrienden waar we mee opgroeiden, de geliefde plekjes uit onze jeugd, de visies en meningen die we er eens zo hartstochtelijk op nahielden: we hebben ze allemaal achter ons gelaten. De cellen in ons lichaam sterven, de neuronen in onze hersenen vergaan, zelfs onze gelaatsuitdrukking verandert voortdurend, afhankelijk van onze stemming. Wat we verstaan onder ons karakter is in feite niet meer dan een bewustzijnsstroom. Vandaag voelen we ons goed, omdat de dingen goed gaan; morgen voelen we het tegenovergestelde. Waar is dat goede gevoel gebleven? 

Nieuwe invloeden namen bezit van ons toen de omstandigheden veranderden: wij zijn vergankelijk, de invloeden zijn vergankelijk, en er is nergens iets te vinden dat solide of blijvend is. Het enige dat we werkelijk hebben is het nu.

[Tibetaanse boek van leven en sterven]

Zijn we echter in staat deze vergankelijkheid toe te laten?
In de praktijk blijken we vaak bang te zijn voor de vergankelijkheid. We zijn bang om los te laten. Loslaten betekent vanuit ons beperkte ik-besef gezien dat er helemaal niets meer over blijft. Als ik het leven loslaat, denk ik dat ik zal verdwijnen. We blijken ontzettend gehecht te zijn aan het leven en nemen alles wat we ‘hebben’ als uitgangspunt. Loslaten van belangrijke ideeën, spullen of dierbare mensen roept dan onherroepelijk angst, wanhoop en verlies op. Wij willen niet met deze pijnlijke ervaringen geconfronteerd worden. Wij willen niet loslaten.

Loslaten wil echter niet zeggen dat we onszelf verliezen of opgaan in een onbewuste toestand. Loslaten is een noodzakelijk proces binnen een meditatieve scholing. Willen we actief ontvankelijk worden voor de levende stroom van zijn dan zullen we moeten leren los te laten. Vanuit dit perspectief betekent loslaten of meditatief sterven een overgangsritueel of een poort naar ruimte, licht en vreugde en bevestigen we juist de volheid van het authentieke leven.

Wat dienen we nu precies los te laten?
Het gaat om het loslaten van onze egocentrische levenshouding en de gehechtheid aan het leven. Loslaten of onthechten betekent echter niet een vorm van verdringing of onthouding. Het gaat er niet om mooie dingen los te laten of dat we niet meer van het leven en van mensen mogen genieten. Integendeel. Het gaat juist om het los laten van onze krampachtige houding van vastgrijpen en vasthouden. Deze krampachtige houding impliceert beperktheid, een vorm van fixatie. Zodra we deze fixatie op de vastgeroeste patronen en de dominante ik-beleving kunnen opgeven, manifesteert zich de grondslag van ons wezen, de spirituele essentie, de levende ervaring van leegte en volheid. Dan zijn we midden in het leven aanwezig, maar worden we er niet door geleefd of bevangen.

De grondslag is open en helder, allesomvattend. Vanuit een panoramisch bewustzijn participeren we aan het leven zoals het is: volledig, kleurrijk en ik-loos, in verbondenheid met een onpeilbare diepte, een heldere liefdevolle ruimte die zich op unieke wijze toont als mijn ware aard.

~Kees Voorhoeve

[Wordt vervolgd]

Non-identificatie

Een eerste stap van spirituele bewustwording is observeren dat ik wandel in een negatieve sfeer en bijvoorbeeld onrustig of geïrriteerd ben. Dat is al anders dan helemaal onrustig en geïrriteerd zijn. In het eerste geval is er licht en aandacht en zie ik wat er gebeurt. In het tweede geval ben ik volkomen geïdentificeerd en gevangen door de negativiteit. Maar ook al ben ik bewust van de onrust en irritatie, steeds is de verleiding aanwezig om toch weer helemaal met deze negatieve invloeden mee te gaan.

Let op: elke verleiding biedt de mogelijkheid voor innerlijke groei. Er ontstaat een strijd tussen ikken, tussen de ikken is ruimte aanwezig, en dan kunnen we kiezen om los te laten.

Meestal denk ik dat het mijn wil is en dat ik de zaak onder controle heb, maar het is vaak automatisch handelen, helemaal geïdentificeerd zijn met mechanische denken, voelen en willen. Dan is er geen strijd. Het gebeurt gewoon.

Bij 'aandachtig zijn' begint de strijd. Omarm de strijd. De strijd is noodzakelijk. Welke keuze gaan we maken? Meegaan met het automatisch handelen en weer geïrriteerd en onrustig zijn of gaan we de strijd voeren tegen de negatieve ikken en proberen we dwars door de verleiding heen ruimte te ervaren?

Een mooie oefening: 'Het' denkt in mij negatief en 'ik' voel ook de neiging om er in mee te gaan. Maar aangezien het een verkeerde richting is, zal ik het toch laten !

Deze vorm van non-identificatie is loslaten van eigenliefde en eigen belang. Niet meegaan met de passie van je egocentrische activiteit en je verliezen in wereldse zaken. Kortom in de wereld zijn maar niet ervan.

De levende stroom van zijn vraagt van ons een grote verantwoordelijkheid om alles toe te laten en te laten gaan, zonder reactie, zonder bemoeienis. Deze vorm van non-expressie betekent geen uitdrukking meer geven aan onrust, irritatie en vele negatieve emoties, of te wel geen schade toebrengen aan de ontwikkeling van de ziel maar juist voorzichtig en waakzaam zorgdragen voor het babystadium, de eerste fase van wakker worden.

Offer je eigen lijden en breng teleurstelling, somberheid, zelfmedelijden en minderwaardigheid in de vlam van het mystieke hart. Offer je oordelen en laat de innerlijke commentator los.

Vanuit een niveauverandering, kijk als een Boeddha met wijsheid en compassie, en probeer je in te leven in de ander, een werkelijke ontmoeting van hart tot hart.

Ik ervaar een wonderlijke omkering: alle gehechtheid loslaten en vervolgens helemaal vanuit de ziel onbevangen betrokken zijn bij de wereld, zie ik jou staan! Een open, heldere en liefdevolle verbinding.

~Kees Voorhoeve